Tại lễ ra mắt chương trình Vietnam Excellent Innovative Enterprise – Chương trình Chứng nhận Doanh nghiệp Đổi mới Sáng tạo Xuất sắc (VEIE), thông điệp về việc “định lượng hóa” năng lực đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp đã thu hút sự chú ý của cộng đồng khởi nghiệp và giới đầu tư.
Theo bà Đào Lê Phương Trang, Trưởng bộ phận Hợp tác Quốc tế kiêm Cố vấn Cấp cao của Trung tâm Hỗ trợ Khởi nghiệp Sáng tạo Quốc gia (NSSC), việc xây dựng một hệ thống đánh giá năng lực đổi mới sáng tạo là bước đi cần thiết trong bối cảnh doanh nghiệp Việt Nam ngày càng phải cạnh tranh trong môi trường toàn cầu hóa.
Bà cho rằng trong nhiều năm qua, đổi mới sáng tạo tại Việt Nam thường được nhìn nhận thông qua những ý tưởng đột phá hoặc các dự án công nghệ nổi bật. Tuy nhiên, để tạo ra giá trị bền vững, đổi mới sáng tạo cần được xem như một năng lực hệ thống của doanh nghiệp, được xây dựng từ chiến lược, văn hóa tổ chức đến quy trình vận hành và khả năng thương mại hóa công nghệ.
Bà Đào Lê Phương Trang – Trưởng bộ phận Hợp tác Quốc tế kiêm Cố vấn Cấp cao của NSSC – chia sẻ tại sự kiện.
Tư duy “quản trị sự sáng tạo” trong kỷ nguyên mới
Trong quá trình làm việc với nhiều hệ sinh thái khởi nghiệp quốc tế, bà Trang nhận thấy một nghịch lý khá phổ biến tại Việt Nam: nhiều doanh nghiệp rất năng động, sở hữu nhiều ý tưởng sáng tạo, nhưng lại nhanh chóng mất lợi thế khi bước ra thị trường quốc tế hoặc khi cần gọi vốn từ các quỹ đầu tư.
Theo bà, nguyên nhân nằm ở việc đổi mới sáng tạo thường được xem như kết quả may mắn của một ý tưởng tốt, thay vì được xây dựng như một năng lực cốt lõi của tổ chức. Khi thiếu nền tảng quản trị phù hợp, các ý tưởng dù tiềm năng cũng khó có thể phát triển thành sản phẩm hoặc giải pháp có sức cạnh tranh dài hạn.“Đổi mới sáng tạo không nên chỉ được nhìn nhận như những ý tưởng đột phá ngắn hạn.
Để thực sự tạo ra giá trị kinh tế bền vững, đó phải là năng lực hệ thống của doanh nghiệp”, bà Trang nhấn mạnh. Theo bà, năng lực này không chỉ nằm trong phòng nghiên cứu – phát triển (R&D) mà còn thể hiện qua khả năng dẫn dắt của lãnh đạo, quy trình vận hành bài bản, văn hóa chấp nhận rủi ro và đặc biệt là khả năng đưa các ý tưởng ra thị trường. Nếu thiếu sự liên kết giữa các yếu tố này, nhiều sáng kiến đổi mới sáng tạo sẽ chỉ dừng lại ở mức ý tưởng mà khó trở thành sản phẩm hoặc dịch vụ có khả năng cạnh tranh.
VEIE: “Thước đo” minh bạch cho niềm tin quốc tế
Với vai trò cầu nối giữa Trung tâm Hỗ trợ Khởi nghiệp Sáng tạo Quốc gia (NSSC) và tổ chức chứng nhận công nghệ Korea Testing Certification (KTC), bà Trang cho rằng niềm tin của các đối tác quốc tế luôn dựa trên những tiêu chuẩn và số liệu cụ thể. Theo bà, khung đánh giá VEIE với thang điểm 1.000 được xây dựng nhằm giúp doanh nghiệp có thể tự đánh giá và chứng minh năng lực đổi mới sáng tạo của mình một cách minh bạch.
Hệ thống này phân loại doanh nghiệp theo các cấp độ từ C đến AAA, tạo ra một chuẩn tham chiếu rõ ràng cho các nhà đầu tư và đối tác khi đánh giá tiềm năng của doanh nghiệp.“Khung đánh giá VEIE chính là cách chúng tôi giúp doanh nghiệp tự soi chiếu năng lực của mình.
Khi doanh nghiệp đạt chuẩn, họ không cần phải giải thích quá nhiều với đối tác – chứng nhận chính là bằng chứng rõ ràng nhất về năng lực đổi mới sáng tạo”, bà Trang chia sẻ. Hệ thống đánh giá này được kế thừa từ các mô hình chứng nhận đổi mới sáng tạo của Hàn Quốc – quốc gia được xem là một trong những trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu châu Á – nhưng đồng thời được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn vận hành của doanh nghiệp tại Việt Nam.
Ông Lê Toàn Thắng, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Khởi nghiệp Sáng tạo Quốc gia (NSSC) tham gia phát biểu tại sự kiện
Lộ trình chiến lược: Từ doanh nghiệp toàn cầu đến sức bật nội địa
Theo bà Trang, chương trình VEIE được thiết kế với một lộ trình triển khai theo từng giai đoạn nhằm xây dựng hệ chuẩn đổi mới sáng tạo phù hợp với thực tế của thị trường Việt Nam. Ở giai đoạn đầu, chương trình sẽ tập trung vào các doanh nghiệp toàn cầu và các doanh nghiệp Hàn Quốc đang hoạt động tại Việt Nam nhằm thiết lập những tiêu chuẩn mẫu (benchmark) cho hệ thống đánh giá.
Sau khi các tiêu chuẩn này được định hình, giai đoạn tiếp theo sẽ mở rộng sang các doanh nghiệp thuần Việt. Mục tiêu là giúp doanh nghiệp trong nước từng bước tiếp cận và đáp ứng các chuẩn mực quốc tế, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu. Theo bà Trang, cách tiếp cận này không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực nội tại mà còn góp phần xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có tính liên kết quốc tế, nơi các doanh nghiệp Việt có thể học hỏi và hợp tác với các đối tác toàn cầu.
Thông điệp gửi tới cộng đồng doanh nghiệp
Kết thúc bài chia sẻ tại sự kiện, bà Trang nhấn mạnh rằng đổi mới sáng tạo không phải là một phong trào ngắn hạn mà là một quá trình xây dựng năng lực dài hạn của doanh nghiệp.“Đổi mới sáng tạo cần cấu trúc, cần niềm tin và cần sự hợp tác chặt chẽ. khi ngày càng nhiều doanh nghiệp tham gia vào các hệ chuẩn minh bạch như VEIE, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Việt Nam sẽ dần chuyển dịch từ giai đoạn khuyến khích ý tưởng sang giai đoạn xây dựng năng lực đổi mới sáng tạo mang tính hệ thống, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế tri thức. Chúng tôi kỳ vọng VEIE sẽ trở thành một nền tảng đáng tin cậy để doanh nghiệp Việt không chỉ sáng tạo trong hôm nay mà còn đủ năng lực dẫn dắt thị trường trong tương lai”.
Thanh Trúc
